ÇOCUKLARDA DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI

 

 Davranış bozuklukları çocuğun çeşitli ruhsal ve bedensel nedenlere bağlı, iç çatışmalarını davranışlarına aktarması sonucu ortaya çıkar. Hırçınlık, sinirlilik, inatçılık, yalan, çalma, küfür, kekemelik, kıskançlık, tik, tırnak yeme, parmak emme, altını ıslatma gibi davranışlar davranış bozukluklarına girer.

Genel olarak davranış bozukluklarının nedenleri; Dikkat çekmek (çocuğa gerekli sevgi ve ilgi gösterilmediğinde ya da yeterli zaman ayrılmadığında dikkat çekmek için davranış bozukluklarına yönelir.)

Ebeveynlere karşı güç kazanma isteği, intikam alma isteği(özellikle dayak yiyen, sevgi verilmeyen çocuk ana-babasından intikam almak ister.

Yetersizlik (çocuğun kendine güvensiz olması davranış bozukluklarına neden olur. Anne babanın aşırı koruyucu, hoşgörülü tutumu, gerektiğinden fazla özen gösterilmesi fazla kontrol anlamına gelir. Sonuçta çocuk diğer kimselere karşı aşırı bağımlı, kendine güveni olmayan, duygusal olarak çabuk kırılan bir kişi olur. Bu durum çocuğun kendi kendisine yetmesine olanak vermez ve davranış bozukluklarına neden olur.

 

KISKANÇLIK;

 

Öfke, nefret, kendine acıma, üzüntü gibi duygulardan kaynaklanmaktadır. Kardeşin doğması genellikle çocukta ilk kıskançlık duygularını ortaya çıkarıyor. Çocuk saldırgan duygularını nasıl ifade eder?

  • Saldırganlık
  • Kıskanılan kişiye aşırı sevgi gösterme
  • Hayal oyunları
  • Gerileme

Ailenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?

  • Anne-babanın yeterli ilgi ve sevgi göstermesi gerekir
  • Çocuğun kıskançlık duyguları görmezlikten gelinmeli, bu konuda sözlü bir uyarıda bulunulmamalıdır.
  • Kıskançlık yeni bir kardeşin gelmesi ile ilgili ise kardeşin bakımında rol alması istenmelidir.

 

TİK:

 

İstem dışı amaçsız tekrarlayan kas hareketidir. Yüz ve boyunda daha sık görülür. Bunlar göz kırpma, dudak emme , burnunu çekme, yüzünü veya burnunu kırıştırma, omuz oynatma, boğaz temizleme, öksürmedir. Birden fazla tik bir arada görülebilir. Zaman zaman tiklerin sıklığı ve şiddeti değişebilir.

Ailenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?

  • Tikin hangi durumlarda ne sıklıkla ortaya çıktığı, ne tür bir tik olduğu belirlenmeli.
  • Çocuğun güven duygusu geliştirilmeli.
  • Aile çocuğun tikini eleştirmemeli, düzeltmeye çalışmamalı.
  • Aile içi iletişime dikkat edilmeli.
  • Çocuğa sorunlarla başa çıkma ve fiziksel rahatlamayı sağlayıcı aktiviteler öğretilmeli.

 

 

TIRNAK YEME:

 

Gerilim azaltıcı bir davranıştır. 3-4 yaştan sonra başlar, 15-16 yaşında bazen de yetişkin döneme kadar sürer.

Çocuklar ne zaman tırnak yer?

Heyecanlandıklarında, korkulu bir film izlerken , sınava girerken vb. durumlarda. Bazen de gerilim olmasa da alıştıkları için tırnak yerler.

Tırnak yeme hangi ailelerde görülür?

Otoriteler, çocuğa güven vermeyen, baskıcı, devamlı eleştiren, azarlayan, ilgisiz, sevgisiz ailelerde daha sık görülür.

Tırnak yeme nasıl önlenebilir?

  • En etkili yaklaşım 3-4 yaşına kadar bu alışkanlığın görmezlikten gelmesidir.
  • Öncelikle çocuğun hangi durumlarda tırnak yediği belirlenmeli.
  • Çocuğa yenmemiş tırnağın güzel olduğu fazla üzerinde durmadan anlatılmalı.
  • Okul çağındaki kız çocuklarına, manikür takımı oje vs. alınmalı.
  • Çocuğa zaman verilmeli fazla zorlanmamalı.
  • Güven duygusunun gelişmesini sağlamalı.

 

PARMAK EMME:

 

Parmak emme zararsız bir davranıştır ve gelişmenin doğal bir parçasıdır gerilimi azaltır. Ancak 5-6 yaşlarından sonra parmak emme davranışı rahatsız edici şekilde ve sürekli devam ediyorsa sorun oluşturabilir.

Çocuk parmağını ne zaman emer?

Genellikle 3-4 aylardan sonra , beslenmeyi izleyen saatlerde başlar. Çocuklar uykuya dalarken, acıkınca, korkunca, beslenmeden sonra, sıkıntıda olduklarında, anneden ayrıldıkları zamanlarda parmak emerler. Parmak emmek dişleri etkilemez. Beslenme ile ilişkili değildir. Aşırı koruyuculuk, çocuktan beklenti, ilgisizlik ve sevgisizlik buna neden olabilir. Burada önemli olan gerileme belirtisi olan bu alışkanlığın etkenleri anne baba tarafından keşfedilerek ortadan kaldırılabilir.

Parmak emen bir çocuğa nasıl yaklaşılır?

  • Bu durum sorun haline getirilmemeli
  • Aile bu davranış karşısında sakin olmalı.
  • Çocuğun meme veya biberonu istediği kadar emmesine izin verilmeli.
  • Çocuk  2-3 yaşında ve parmağını bir sorunla karşılaştığında emiyorsa, üzerinde durulmamalı.
  • Çocuk büyüdükten sonra hala parmak emmede ısrar ediyorsa, tehdit etmek,yanlış olduğunu söylemek, parmağına acı sürerek yasaklamak, ödüllendirmek veya utandırmak bu davranışın kalıcı olmasına neden olabilir.

Yapılması gerekenler nelerdir?

  • Güven duygusunu geliştirmeye çalışmak.
  • Dikkatini başka yöne çekmek.
  • Bireysel ve grup oyunlarına katılmasını sağlamak.
  • Başka yollardan doyum sağlanmasına çalışmak
  • İlk yaş içinde zararlı bir davranış olmadığını unutmamak.